Door H.J. Folkers, bestuurder VKN

Ik zit op vrijdag 9 april jongstleden lekker in het zonnetje met een verse FD aan de tafel met een heerlijk ruikende en dampende kop koffie. Genieten. Lekker even de ontwikkelingen in onze financiële wereld bekijken en smullen van hun doorgaans uitstekende artikelen. Sinds die dag ( a date that will live in infamy..) zit mijn huisjoggingbroek onder de koffievlekken. Ik schrok me werkelijk een hoedje toen ik onderstaande kop las.

” AFM: Alternatieve financiering mkb ondoorzichtig en ‘spuugduur’ ” 

Pearl Harbor: Japan valt de VS aan | historianet.nlDe bommen vallen laagvliegend neer op mijn zonnige balkon en de onherstelbare schade is al aangericht. Die vlekken op mijn broek krijg ik niet meer weg. Met een artikel dat later blijkt met zero onderbouwing door de journalist Rutger Betlem te zijn opgesteld. Hij heeft zich daarbij gewoon kritiekloos gebaseerd op een AFM rapport, dat vooral weinig onderscheid tussen de actoren en onvoldoende diepgang of feitelijke onderbouwing kent. Hij heeft geen dossieronderzoek verricht en gebruikt alleen maar een op AFM “desktop-research” en op interviews met in “deze markt werkzame functionarissen, marktpartijen, brancheorganisaties en experts in de deelmarkten factoring, equipment lease, crowdfunding en met diverse mkb-financieringsadviseurs” gebaseerd stuk. Wat?

Nou, hiervan ken ik overigens een aantal persoonlijk, want ze meldden al eerder trots dat er een interview door de AFM zou plaatsvinden. Dus dan maar op vrijdagavond de telefoon gepakt en contact opgenomen. Deze navraag leerde echter klip en klaar dat de geïnterviewden zich totaal niet correct weergegeven en weerspiegeld zien in dit flinterdunne rapport. Een aantal deelde zelfs mee dat ze de volgende keer gewoon niet meer meewerken.

'Sinds de komst van Johan Cruijff heeft Barça rivaal Real Madrid overschaduwd'Kennelijk moesten we de FD-koppen vet mee helpen aanzetten? Wilde de AFM dan werkelijk elke vorm van nuance achterwege laten..? Ik vraag langs deze weg dan ook aan de andere fout of niet volledig geïnterpreteerde deelnemers die aan dit onderzoek deelnamen, zich bij mij te melden. Want ik wil wel de zorgvuldigheid in de menings- en beeldvorming betrachten. Anders dan het FD.

 

Koppensneller

Onder de kop “In het kort” somt Betlem de suggestieve constateringen op: “De AFM waarschuwt voor ‘spuugdure’ mkb-leningen,·Schaduwbanken rekenen tot 400% rente op jaarbasis, De toezichthouder roept op tot meer beleidsmaatregelen om ondernemers te beschermen, de AFM betwijfelt of zelfregulering de kwetsbaarheid van het mkb genoeg zal verkleinen en dringt aan op meer regels voor de sector”.

Die woorden snijden diep! Spuugduur, Schaduwbanken,400% rente (HUH?), oproep tot beleidsmaatregelen, ondernemers beschermen, betwijfelde zelfregulering en kwetsbaarheid en meer regels. Woorden die direct de indruk wekken dat onze branche in haar geheel direct op de schop moet en de betrokken MKB-Maffiabestuurders het advies geeft het eerste de beste vliegtuig te pakken- met medeneming van de gestolen poet- om definitief te vluchten naar Dubai.

Doei bye!

Mijn kinderloze en hoogbejaarde oudtante liet ik het FD- en het AFM-stuk ook lezen en ze oordeelde snoeihard: “Het eerste zwartepieten is begonnen, beste Henk! Jullie branche krijgt haar eerste roetveeg uit de pan. Er wordt op jullie branche gespuugd en jullie worden Schaduwbanken genoemd. Banken die ondernemers uitnemen en het suggereert dat het #metoo een grote vlucht in jouw branche gaat nemen “. Nou, bedankt AFM.! Naar die erfenis kan ik fluiten…

Maar om zelf dan vervolgens op een nette manier je geld te verdienen…

Ik trek me dit enorm aan. Niet omdat wij ons als Kredietunies schuldig zouden maken aan alles wat er in de stukken wordt geconstateerd. We worden niet eens genoemd of zelfs zijdelings meegenomen in het onderzoek….. Begrijpelijk denk ik dan maar: in de 10 jaar dat we ons op de markt van non-bancaire financieringen begeven zijn we nog nooit negatief in het nieuws geweest of aangesproken op vermeende negatieve aspecten van onze dienstverlening. Wellicht zijn we dan ook nog eens niet meegenomen omdat we:

  • kredietaanvragen grotendeels persoonlijk face to face inleiden en afronden en niet online een aanvraag van a tot z aanbieden zoals online microkredietaanbieders
  • niet werken met online calculators die wezenlijke informatie onderbelichten
  • als coöperatieve verenigingen uit hoofde van ons bedrijfsmodel juist de zo sterk door de AFM en DNB gewenste totale transparantie van, voor en door ondernemers kennen
  • onze kredietnemers lid maken van de coöperatie
  • stemrecht aan deze kredietnemers geven en daarmee de sociale cohesie versterken
  • werken met leger aan vrijwilligers
  • we doorverwijzingen krijgen van banken en van de KvK en daar zelfs presentaties voor starters houden
  • alle winsten ter beschikking stellen aan de leden via de ALV of toevoegen aan het coöperatieve eigen vermogen
  • onze funding merendeels regelen via de uitgave van ledencertificaten of obligaties
  • lage afsluitprovisies kennen ( maximaal 1,5%)
  • geen verborgen kosten kennen
  • betalingsregelingen kennen die ondernemers willen helpen en niet bestraffen
  • werken met verplichte actieve coaching van alle door ons gefinancierde ondernemingen
  • en daardoor een zeer lage default op onze portefeuille kunnen laten zien ( 0,5% van de verstrekte leningen)
  • scherpe rentes aanbieden
  • een persoonlijke intake en verenigingsondersteuning voor ondernemers hanteren

Nee, ik trek me dit nog meer aan omdat we voor de argeloze lezer van krantenartikelen en de rest van de  buitenwereld wel deel uitmaken van een non-bancaire, alternatieve financieringsmarkt die nu kennelijk moet rekenen op een zwartepietende AFM! En elke smet op hun blazoen bevuilt echt ook ons smetteloze blazoen.

WTK:

De kredietunies vallen onder de Wet Toezicht Kredietunies. Deze wet werd unaniem aangenomen in de Tweede Kamer op 23 februari 2015 na overleg met de Nederlandsche Bank NV over de invoering. De voorbereiding en behandeling van de WTK vond plaats in de Eerste Kamer op 28 maart 2015 en vervolgens volgde de goedkeuring WTK bij de Europese Commissie in verband met plaatsing op de uitzonderingenlijst CRD IV. Per 1 januari 2016 werd de wet ingevoerd.

Collateral Damage kennen we echter nu al in meerdere opzichten. Daar waar online kredietverstrekkers de mkb-markt verpesten met hoge rentes en lokken met snelle geldverstrekking, daar proberen wij juist het onderscheid te maken met degelijk persoonlijk advies aan de ondernemer. We hebben als kredietunies dan ook steeds meer te maken met hoe men denkt over onze vorm van nieuwe alternatieve financiering in ondernemersland en dan krijg je dit. Had het rapport “onderzoek naar online zzp- krediet genoemd”!

Overigens blijkt uit de voetnoten van het AFM rapport dat ze hun desktop-onderzoek ook baseren op een onderzoeksrapport van de Radbout Universiteit van 24 augustus 2020. Een onderzoeksrapport dat zoals de opstellers expliciet vermelden niet gaat over alternatieve financieringsvormen zoals crowdfunding, factoring en leasing . Ze worden niet meegenomen in dit onderzoek. De online kredietverstrekkers in kwestie verstrekken leningen tot twee miljoen euro aan zzp’ers en mkb’ers. Uit onze empirische resultaten blijkt echter dat een groot deel van de verstrekte en gevraagde leningen onder de 50.000 euro ligt”.

Waar we het dus feitelijk over hebben is dat de bron/oorzaak van dit rapport te zoeken is in een ander onderzoek bij 11 online kredietverstrekkers die hier actief zijn. Vier ervan behoren tot Scandinavische FinTech-bedrijven en de overige 7 komen uit Nederland ( 1 onderneming opereert van buiten Nederland, d.w.z. dat zij geen KVK-nummer heeft). Ze zijn allemaal in de afgelopen vijf jaar op de Nederlandse markt actief geworden en adverteren met advertenties en slogans als “eenvoudig en snel krediet zonder onderpand of jaarcijfers, zonder BKR-check en “geen stapels formulieren”. Ja, daar is geen kruid tegen opgewassen voor serieuze partijen.
De bedrijven achter die aanbieders hebben verschillende profielen. Een van de Nederlandse bedrijven wordt gefinancierd via een netwerk van vermogende ondernemers, terwijl een ander bedrijf wordt gefinancierd via durfkapitaalbedrijven. Een andere Nederlandse online-partij is een startende onderneming geïnitieerd door……jawel, een grote Nederlandse bank!!!!!. Die bank exploiteert alle zakelijke leningen/kredieten tussen de €2.500,- en €250.000,- euro via die online club.

Dat dit verkeerd door de AFM gebruikte onderzoek ging over een online kredietmarkt die blijkens hun eigen cijfers voor 58% leningen onder de € 20.000 verstrekt, is des te schrijnender….

Maar 2 van de genoemde online kredietverleners hebben de Gedragscode MKB Financiering ondertekend. Te hopen is dat 1 ervan die desbetreffende “schaduw” van de grootbank is, want anders heeft de moeder (UBO) wat uit te leggen.. (Het zal toch niet New 10 van de staatsbank ABN zijn met 12,3% rente? Of…?)

De AFM gebruikt dus foutief gegevens uit een rapport dat zich richt op een zeer kleine en wezenlijk andere markt. Gegevens die niet slaan op onze specifieke branche en de AFM had dat ook moeten vermelden. Uiterst vervelend en zeer slordig. AFM: Een rectificatie of expliciete verduidelijking is echt op z’n plaats!!

Nu pakken journalisten het gretig op, de AFM voorzitter enigszins geframed en weer een stukje krant is met non-informatie gevuld en een totaal andere branche geheel verkeerd neergezet.

Meer, meer, meer

We zijn dan ook gelukkig met de positie van een echt buitenbeentje in die markt. Of zoals u wilt: een alternatieve financierings-allochtoon. Een allochtoon waarvan men er gelukkig in mkb -land meer, meer, meer wil. Er is een grote behoefte aan nieuwe kredietunies met mogelijkheden voor nieuw investerende leden. Als straks de tsunami aan kredietaanvragen op gang komt nadat de overheid zich terug heeft getrokken uit de corona-ondersteuningsmaatregelen, dan dienen we er te staan om hulp te bieden Ja, we zijn een alternatieve financierings allochtoon, maar ook een allochtoon die zelf de rekening van het integreren moet betalen en twee keer zo goed moet zijn om te kunnen rekenen op uiteindelijke acceptatie. Bij de klant en bij de overheid.

Oproep

Voor de leden van de VKN is het dan ook zaak om met het bestuur na te denken over een betere marketing van ons unieke product. We hebben te lang gedacht dat het concept zich vanzelf zou verkopen, net als het wereldwijd het geval is waar Credit Unions floreren en kunnen rekenen op miljoenen leden. We moeten nu opstaan om daar op korte termijn een voorlichtingsbudget voor vrij te maken.

We moeten echt oppassen dat we door deze (FD- en AFM-) publicaties over anderen niet worden meegezogen in een branchegerichte “overreguleer-en controleerwoede”.  Waar we weliswaar met gemak het hoofd aan kunnen bieden, maar die in de non-bancaire markt onherroepelijk gaat leiden tot toekomstige Toezichtkosten. Kosten die voor kleine kredietunies straks drempels qua betaalbaarheid gaan opwerpen en zullen resulteren in hogere lidmaatschapsgelden.

Nonderbouwing

Er is 1 ding helaas wel duidelijk gesteld door de AFM in hun verder onduidelijk en niet echt onderbouwde rapport: alternatief financieren gaat sneller, kent minder gedoe en stelt nauwelijks lastige vragen. U leest het goed.

Ik ga hier niet zeggen dat dit suggestieve rapport zich dan ook vooral richt op de (American-) factoring- en microflitskredietbedrijven, maar ik ken echt genoeg crowdfunders die hun acceptatieproces op een snellere, betere, strengere en accuratere manier hebben ingericht dan menige grootbank! Compleet met Creditsafe info, BKR info en G-PD info van Graydon. Ze werken volgens ISO10674 normen en kunnen kredietaanvragen snel en duidelijk samenvatten in glasheldere totaalratings die ook binnenkort gevoed worden met PSD2 info.

De Toezichthouder legt dan ook een “Bomber Harris”- bommentapijt over de branche met dit dunne rapport. Ze schieten met hagel en uit de heup als ze stelt dat ze “grote risico’s voor kleine ondernemers ziet”. De scherpe bewoordingen die ze hier hanteren kunnen ze beter bewaren voor het aanpakken van schimmige, intransparante en ondemocratisch geleide pensioenfondsen, malverserende banken en het eindelijk eens oplossen van de Woekerpolisaffaire bij de verzekeraars, waar een instantie als het Kifid al meer dan 10 jaar een twijfelachtige rol speelt. En die markt is echt € 2.000 Miljard groot, beste AFM (en DNB)!

Gelukkig kennen we een Stichting MKB Financiering (SMF). In het rapport van de AFM worden ze overigens wel even als actor genoemd, maar op 1 hoop gegooid met andere kennelijk niet goed functionerende keurmerken. Voetnoten en nuances worden namelijk niet opgepakt door het journaille. Eind 2019 gaf deze -mijns inziens uitstekend functionerende en goed geïnformeerde- SMF aan dat één op de vijf kleinzakelijke financieringen (tot 1 miljoen euro) door het non-bancaire segment worden verstrekt. De SMF verwacht dat vanaf 2023 het non-bancaire segment voor kleinzakelijke financieringen zelfs groter is dan het bancaire kanaal.

En dan ga je nadenken. De branche wordt kennelijk te groot bevonden en bedreigt de positie van de (staats-) banken. Daarmee ook het innen van de toezichtkosten, die mede over het uitstaande slinkende krediet van de banken wordt geheven! Onze branche zal volgens de AFM wel net als (ooit..) dezelfde banken en verzekeraars bevolkt worden door ondernemers-oplichters. Dat terwijl het Nederlandse non bancaire financieringslandschap voor het mkb zich in de afgelopen jaren flink heeft ontwikkeld en al een zekere volwassenheid kent. Het heeft zeker geleid tot een breder en beter bereikbaar aanbod van financieringsproducten, waar menig ondernemer uiteindelijk baat bij heeft gehad.

Naast de tot nu toe op mkb-gebied falende banken zijn er ook steeds meer gespecialiseerde financieringsaanbieders op de markt bezig. Mkb-ondernemers zijn gewoon vaker op deze non-bancaire aanbieders aangewezen en weten de weg inmiddels makkelijk te vinden. Dat is geen verwijt aan de aanbieders, maar juist aan de banken en de overheid die ze blijft voortrekken en bevoordelen tegen beter weten in.

Armen over elkaar en rechtop zitten

Mede door de strengere eisen bij bancaire kredietverlening zijn klein-zakelijke klanten steeds vaker aangewezen op non-bancaire financieringsverstrekkers en worden ze er ook vaker op geattendeerd door hun financieel adviseur of accountant. Dat vooral kredietunies en crowdfunders als onderdeel van de non-bancaire aanbieders  ook RVO geaccrediteerd en gecontroleerd kredieten voor kleine ondernemers aanbieden met een overheidsgarantie, belicht men onvoldoende in het AFM -rapport. Deze kredieten worden- ter adstructie- onvoldoende aangeboden en afgesloten door de banken vanwege de marge op bijvoorbeeld een KKC krediet met een maximale rente van 4 % en de overheidsregelingen zijn dan ook hopeloos mislukt en bij lange na niet volgetekend. Ook dat vinden we niet in het rapport terug. Ook niet dat hiervoor ook nog eens een 2 tot 3 % borgstellingsprovisie per lening wordt gevraagd (van ons belastinggeld en niet via een herverzekering) die direct aan de staat dient te worden betaald. Dit bovenop de kosten van de financier en waarvoor overigens hoe saillant, geen echte maximering voor de rente op een BMKB-C krediet geldt.

De staatsgevulde kas van Invest-NL rekent overigens een volvette 8% rente over ons “ingeleende” belastinggeld dat uitgeleend naar het mkb-gaat. Een Wouterrente….Even een belletje naar de thesaurier en de kas loopt weer vol. Gek toch?.

Wat men vraagt aan zelfregulering van de branche, daar beantwoordt de overheid zelf niet eens aan!

Pot verwijt de ketel zwart — StockvectorDe fouten die men bij de toekenning van overheidssubsidies en – kredieten via gemeenten en andere overheidsinstanties heeft gemaakt (en nog steeds maakt..) lopen inmiddels in de vele miljoenen en daarover horen we niemand. Frauderen met de aanvraag van een Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) is ‘kinderlijk eenvoudig’, blijkt uit recent onderzoek van RTL Z en RTL Nieuws. Zwakke controles en een rammelend inlogsysteem maakt fraude met de TVL-regeling relatief makkelijk. Inloggen op naam van een ander is volgens RTL “een koud kunstje”, waardoor ondernemers in grote problemen kunnen komen.

De gedupeerde ondernemers zijn inmiddels failliet. Dus op zoek naar betere bemiddelaars. Een kleine ondernemer zonder accountant, maar met een boekhouder die geen afdeling Finance kent, is nu afhankelijker van het intermediaire kanaal geworden bij hun zoektocht naar en het verkrijgen van een passende financiering. Een ontwikkeling die ik in haar algemeen toejuich en ook goed gereguleerd vind.

Bij Kredietunies speelt daarbij de VKA -er ( de Verbonden Kredietunie Adviseur) een belangrijke en actieve rol in het bemiddelen voor een lening van een kredietunie. Andere aanbieders werken los-vast met onafhankelijk intermediairs en ook zij spelen een voorname rol in het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. Het is nodig dat de kwaliteit van het advies hoog is en in het belang van de mkb’er plaatsvindt. De AFM stelt dat er echter “prikkels bestaan die mogelijk niet in het belang van de mkb’er werken, zoals niet-transparante provisiestromen”.

Wft-werking

Aangezien de onder Wft toezicht staande adviseurs hun vergunning voor de totale bedrijfsvoering kwijt kunnen raken bij onjuiste en intransparante bemiddeling, verwacht ik vanuit die hoek echter weinig excessen en het Kifid en beroeps- en bestuurdersaansprakelijkheid- verzekeringen vervullen hier echt al een afdoende rol.

Naast de AFM houdt ook De Nederlandsche Bank (DNB) toezicht op de financiële sector. In tegenstelling tot partijen die onder een bankvergunning opereren, geldt dat DNB ook geen prudentieel toezicht houdt op non-bancaire aanbieders van zakelijke financiering. Bestuurders worden bijvoorbeeld ook niet getoetst op geschiktheid en betrouwbaarheid. Ook de bestuurders van een kredietunie niet. Een eventuele toetsing daar zijn wij overigens zeker niet op tegen. Vanuit onze hoek kan alleen maar medewerking worden verwacht. Crowdfunding vormt overigens een uitzondering. Daar heeft de AFM wel een toezichtsrol. In die rol staat echter niet bescherming van de ondernemer, maar van de investeerder centraal. Maar toch.

Dat de AFM betwijfelt in het rapport of zelfregulering de kwetsbaarheid van het mkb genoeg zal verkleinen, is ook weer van een hoog ambtelijk doelredenatiegehalte. Meer regeldrang is niet altijd goed voor een sector, beste AFM! Kijk maar wat de DNB regels hebben aangericht bij (staats-)banken!

Ook de onderbouwing van deze “Sturm und Drang” vind ik dun. De AFM stelt namelijk dat non-bancaire aanbieders belang kunnen hebben bij hoge volumes aan uitgezette financiering. Laat ik alvast maar hier stellen dat nu juist kredietunies dit uit hoofde van hun werkwijze dit belang niet eens kunnen hebben! Hoge volumes vragen van de leden dientengevolge hoge investeringsbedragen en grotere risico’s. Dat zal dan ook nooit leiden tot slordige acceptatie.

Als de AFM dan ook nog eens in het rapport stelt dat bijvoorbeeld zo “de bekendheid voor een crowdfunder toeneemt”, is een open deur van de eerste orde. Natuurlijk is dat zo! Maar als deze hoge volumes leiden tot een hoge default, dan is het opgebouwde imago opeens niet meer je beste amigo. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard! Een CEO van een crowdfunder met hoge defaults zal niet meer op investeerders kunnen rekenen en kan daarna ook zelf wel de tent sluiten.

De AFM vindt dat crowdfunders dit tevens doen om goedkoper aan kapitaal te kunnen komen. Nou, beste toezichthouder: Dat gaat al helemaal niet op! Want de funders vragen juist naar de achterliggende portefeuille-defaultcijfers en passen ook de door hen gehanteerde rentevoet en acceptatievoorwaarden hierop aan. Deze “credit crunch” beschermt ook hier weer de uiteindelijke kredietnemer. Crowdfunders die dit zouden doen hebben zich allang uit de markt “geprijsd”.

De AFM meent ook dat bij een crowdfundingplatform de inkomsten uit commissie toenemen met de omvang van de uitstaande leningen. Dat is er ook zo eentje! Dat mag ik hopen. Ik moest toen ik dit las overigens hardop lachen in mijn inmiddels schone en vervangen tweede huisjoggingbroek! Met dank aan mijn echtgenote.

Een pensioenfonds, beste lezer, krijgt ook meer inkomsten uit beheervergoedingen want ook dit gaat over het belegde en toevertrouwde vermogen. Dit betreft inmiddels een totale vergoedingenmarkt van €9 Miljard per jaar….. . Dat,  zoals de AFM zegt over crowdfunders “terwijl zij alleen een reputatierisico loopt en het terugbetaalrisico nog steeds ligt bij de investeerder”. Pardon, hier kan ook pensioenfondsdeelnemer staan. Een consument die al decennia lang worden uitgenomen door hun pensioenfondsenbestuur ( en ook hier weer, de goede niet te nagelaten) ?

Zien we in die branche al een ferm ingrijpen, een boete of een artikel met als kop “spuughoge kosten bij pensioenfondsen”?

Dat de beheervergoedingen ” een prikkel vormen om ook bij hoog risico een financieringsvoorstel op het platform aan te bieden en om – los van dat risico – een onnodig hoge financieringsomvang te accepteren of aan te moedigen” is ook wederom niet onderbouwd in het AFM -rapport.

 

Dan had ze de beschikbare default-cijfers eens op moeten vragen bij met name de crowdfunders. Die werken daar vermoedelijk -ook zonder AFM mandaat- graag aan mee, want ik ken er zo al een paar die een 70% lager defaultpercentage hebben dan de grootbanken. Zelfs in de horeca!

Maar goed: als een bank een hoog defaultpercentage heeft, dan draaien in  eerste instantie altijd de andere rekeninghouders er voor op en in tweede instantie de belastingbetaler als het vervolgens een staatsbank wordt. Dus waar hebben we het over!

Het AFM rapport gaat al lezende en analyserende volgens mij meer over de gehanteerde oplossingen in de non-bancaire markt van factoring en online kredietverstrekking. Deze grotendeels ongereguleerde markt, waarbij bedrijven de facturen van ondernemers opkopen, wordt vaak gepresenteerd als alternatief voor de bank, maar ook als alternatief voor Kredietunies en crowdfunding. Onterecht.

Laura van Geest - WikipediaDaar zie ik ook wel eens voorbeelden die niet goed zijn voor de markt. Dat juist die factoringleningen helemaal niet zo goedkoop blijken te zijn, heeft hopelijk geleid tot de- straks te vaak- geciteerde opmerking ‘Spuugduur’ van AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest.. Dat ze vervolgens stelt “‘Gemiddeld is de rente voor kortlopend krediet 126% op jaarbasis, met uitschieters tot 400%”, moet echt slaan op die vorm van online direct lending, zeer kortlopende leningen of op flitskredieten. Ik kan niet geloven dat ze daarmee op onze branche doelt. Want dergelijke percentages heb ik in de “normale” non bancaire markt nog nooit gezien. Maar als een eerste dunne onderbouwing van een opgebakken krantenkop ( Baked News noem ik dit) voldoet het kennelijk voor het FD.

 

Woekerrentes

Een fenomeen dat wij als Kredietunies niet kennen: Woekerrentes. Een bestuursvoorzitter van een kredietunie zou onmiddellijk zijn eigen afzetting door de ALV inleiden als hij de kredietunie met niet-marktconforme leningspercentages zou laten werken! Leden vinden een mooie vergoeding op hun geïnvesteerde geld echt wel leuk, maar doen het zeker niet om hun onbeschermde beleggingsverliezen op de beurs mee goed te maken. Ik ken voorbeelden te over dat een kredietunie juist blijft doorfinancieren in moeilijke tijden. Als ze samen met de ondernemer even de schouders eronder zetten en een tandje bij moeten zetten. Zelfs om de rente en aflossing even op te schuiven en daarmee ook de rentevergoeding voor een geldgevend lid. Dat is juist de common bond van een kredietunie. Van, voor en door ondernemers.

De AFM stelt echter gemakshalve dat woekerrentes op de loer zouden liggen voor de gehele branche. Dat zou kunnen. Ik vind 9 % al hoog. Desondanks zou ik graag de onderbouwing van de AFM willen zien en niet begraven zien in voetnoten en verwijzingen naar andere rapporten. En Ja: ondernemers komen in de eerste jaren na oprichting meestal niet in de problemen door slecht ondernemerschap, maar door zwakke financiële kennis en het kunnen maken van omzetprognoses. Het gros wordt veroorzaakt door belastingschulden, boekhoudfouten maar- en daar spreek ik de AFM tegen- juist vaak niet door dure kredieten. Die cijfermatige onderbouwing mis ik ook in het AFM rapport. Waar baseren ze dit eigenlijk op?

Kwestie met woekerrente kan banken veel geld kosten'Grote risico’s

De toezichthouder somt een aantal zorgelijke ontwikkelingen op. “Zo moet een ondernemer vaak zelf bepalen of zijn financieringsbehoefte verantwoord is. Alternatieve kredietaanbieders gaan daarmee voorbij aan de kwetsbare situatie van kleine ondernemers ” . Ook hier val ik weer bijna van mijn stoel. Niet van het lachen, maar van verbazing. Lees ik nu dat het een pot met geld is bij de kredietaanbieders waar je zelf maar je eigen leugenbriefje mag opstellen, het geld uit de pot halen en kijken hoe het afloopt? Zijn we opeens ‘loan sharks’ geworden die het geld komen halen als het niet wordt terugbetaald? Met honkbalknuppels?

Niet zelden staat de ondernemer ook binnen onze branche persoonlijk garant of levert onderpand zoals zijn huis of de voorraden. Ook bij kredietunies. Dat kan echt alleen in het uiterste geval tot risico’s als huisuitzetting leiden. Bij de banken blijkt men overigens eerder tot dit middel te grijpen. Daar had de AFM ook wel eens cijfers met de DNB over moeten publiceren, maar kennelijk is de lobby van de NVB sterker dan de onze…

Kosten

Kosten vallen bij non-bancaire financiering inderdaad vaak hoger uit dan bij bankfinanciering. De hogere kosten zijn ten dele verklaarbaar vanwege de hogere kosten die non-bancaire aanbieders maken en de risico’s die ze nemen bij het aanbieden van financiering. Zo is toegang tot kapitaal voor hen duurder dan voor banken.

Qredits als non bancaire partij is hiervan uitgezonderd. Die mag rekenen op de speciale steun van de Nederlandse- en Europese overheid.

Voor kredietunies is hier ook weer een speciale buitenbeen-positie weggelegd, want de hoogte van de rente wordt door de kredietgevende leden zelf met het bestuur vastgesteld. Per individuele lening en op basis van individuele beoordeling en individueel onderpand. Echt maat- en praatwerk . Aangezien hun spaargeld bij banken op dit moment geen echt rendement oplevert, kunt u zich voorstellen dat een 3 % obligatierendement voor een kredietgevend lid redelijk en toereikend is. Daarmee komen we alsdan op een redelijk lage leningsrente, want de spread is veelal 3%  voor de kredietunie ter bestrijding van operationele kosten, defaults en bufferreserveringen voor vervolgleningen. In praktijk krijgen geldgevende leden overigens aan het eind van het jaar nog een resultaatdeling van gemiddeld 2%, zodat het rendement op gemiddeld 5% neerkomt. Overigens voor iedereen na te lezen in de jaarrekening van de kredietunie. Totaal transparant. Deze aanbiedingsrange mag zich dan ook laten zien tussen de andere aanbieders.

De AFM haalt gelukkig wel aan dat we als branche een klantgroep bedienen waarbij grotere onzekerheid bestaat over de terugbetaling van de financiering. “Als het misgaat hebben non-bancaire aanbieders bovendien vaak minder zekerheden uit te winnen, zoals pandrechten op bedrijfsmiddelen of een hypotheekrecht, doordat beschikbare zekerheden al zijn verstrekt voor eerder gesloten bankleningen”.

Dat zou overigens pleiten voor een AFM-aanbeveling om deze situatie “nader te bezien op haar houdbaarheid”, maar deze bal laat de AFM doorrollen naar anderen….net als het nog steeds niet ingevoerde kredietregister waar een non bancaire financier alleen maar baat bij zou kunnen hebben om hogere risico’s en meer risico op wanbetaling te voorkomen.

Schaduwbanken

Schaduwbanken groeien met 6.000 miljard euro (Brussel) - De Standaard MobileDe AFM benadrukt wel in het rapport “geen tegenstander te zijn van schaduwbanken”. Nou, bedankt zou een snelle lezing als reactie kunnen oproepen. Dat lijkt een leuke zin, maar waarom ons onder die vreemde noemer Schaduwbanken scharen? Want is er dan zoveel licht in de reguliere bancaire mkb-financiering? Vroeger heette dat gewoon Near Banking en dat dekt de lading perfect.

Opereren wij in het donker? Zijn wij schimmig? Is dit geen flagrante framing? Moet een AFM daar niet verre van blijven? Wil de AFM ons al beschuldigen van een misdaad als een soort “trial by media”?  Gaat het de toezichthouder wel om de algehele transparantie van deze sector?. Dan raad ik ze echt met klem aan om geen containerbegrippen te hanteren, maar het beestje een echte naam te geven. Zwartepieten hoort niet bij een AFM. Wel het opstellen van duidelijke richtlijnen in overleg met de specifieke actoren, een objectief en wetenschappelijk onderzoek ( met een ondersteuning van EZ en SMF), een goed hoor en wederhoor toepassen en uiteraard elke bewezen overtreder of onwillige partij keihard aanpakken. Want het letten op de kleine lettertjes bij banken, verzekeraars en pensioenfondsen heeft in het verleden en heden voor de zwaar getroffen consument tot nu toe alleen maar zakgeld opgeleverd.

Dat de AFM in een voorbeeld aanhaalt dat constateert dat er jaarlijkse kostenpercentages van gemiddeld 126% voor € 5.000,- geleend geld voor 3 maanden wordt gevraagd en zelfs uitschieters kent boven de 400%, beschouw ik natuurlijk ook als excessief. De Zwarte Piet die dat aanbiedt, mag wat mij betreft dan ook als enige levenslang zwart blijven. En ik bedoel niet zwartgelakt…

Dit voorbeeld hoort echter niet thuis in een rapport dat de mkb-financieringsmarkt “as a whole ” behandelt, want degelijke kleine aanbieders van online leningen vertegenwoordigen nog geen 1% van onze markt. Wel focussen, beste AFM! En anders onderbouwen met keiharde actuele cijfers.

Maar de opmerking verderop in het rapport:  “We merken daarbij ter illustratie op dat de Gedragscode MKB Financiers van de SMF een jaarlijks kostenpercentage van maximaal 20% hanteert voor aangesloten aanbieders” zet ons als lezer weer op het verkeerde been! Het kan niet zo zijn dat dit voor de reguliere bedrijfsleningen geldt .
Ik roep Ronald Kleverlaan van de SMF dan ook op om hieraan aandacht te besteden, want voor je het weet ben je onderdeel van een verkeerde discussie over online flitskredieten en het verschil met echte middellangjarige bedrijfskredieten.

Ik ken deze rentepercentages echt niet in onze markt en zie ze ook niet bij de middelgrote en grote crowdfunders. Maar ook hier weer, beste AFM: daarvoor is niet louter een gedragscode nodig, daarvoor is ook een goedwerkende markt nodig!  Een reprimande of boete helpt niet, wel sociale controle en de kans op “naming and shaming” Een vernietigend en onderbouwd artikel in Follow the Money is overigens een stuk effectiever en ook al direct voldoende om het graaien te stoppen.

Zelfreinigend vermogen

Het toezichtsorgaan wil dat er meer oog komt voor het belang van de ondernemer, maar vertrouwt daarbij niet op het zelfreinigende vermogen van kredietpartijen. Ze weten wel dat er wel keurmerken en belangenbehartigers zijn, maar vindt die “erg versnipperd, klein van omvang en weinig ambitieus en nauwelijks controlerend op de naleving van die gedragsnormen. De toezichthouder zou liever zien dat beleidsmakers meer gaan doen om kleine ondernemers te beschermen, zoals een maximale kredietvergoeding of een uniforme kostenmaatstaf”..

Ik ook, maar dan wel separaat voor de juiste sector en de juiste branche en niet een “one size fits all” benadering. De AFM en de DNB zijn er al jarenlang niet in geslaagd om de pensioensector en verzekeraars te dwingen tot het betalen van boetes en daar heeft het toezicht tezamen met het zelfreinigende vermogen alleen maar geleid tot het schoonwassen van de bestuurshanden in onschuld.

Pontius Pilate washing his hands by Michael Welply | Pontius pilate, Roman drawings, Ancient warDe opmerking in het rapport van de AFM over het kredietbeoordelingsproces is ook van een dichterlijke schoonheid. “Vanaf 30 juni 2021 ziet DNB bij banken toe op het beoordelingsproces voor mkb-krediet, conform de richtlijn van de Europese Bankenautoriteit (EBA)”. Nou, hulde….in de toekomst…

Daarnaast kan door de invoering van Basel IV in 2023 (middels een herziening van de Capital Requirement Regulation en de Capital Requirements Directive) de behoefte aan non bancaire financiers mogelijk verder toenemen, doordat banken te maken kunnen krijgen met toenemende kapitaaleisen. Hierdoor zou hun bereidheid om kleine leningen te verstrekken aan het MKB kunnen afnemen, hetgeen ruimte biedt voor onze branche. Maar dan wel zonder onjuiste berichtgeving aangaande onze bloeiende en goed georganiseerde markt door een AFM.

Tot slot

De AFM ziet het als haar taak om trends en ontwikkelingen in de financiële markt in kaart te
brengen en vertaalt deze naar risico’s. Wij moeten als branche zelf snel actie ondernemen om risico’s te beperken en problemen te voorkomen. Maar de AFM beperkt zich in dit rapport echt teveel tot het delen van beschadigende, niet specifieke en algemene observaties die het overgrote deel van de markt van non bancaire financiers ver terug werpen in hun ontwikkeling.

Voor nader onderzoek, zo stelt de AFM ter afsluiting in haar rapport “zien we geen directe rol voor onszelf weggelegd. Desgevraagd zijn wij voor beleidsmakers, onderzoekers en stakeholders beschikbaar om van gedachten te wisselen over onze observaties en mogelijke maatregelen die het goed functioneren van de markt zouden kunnen bevorderen. In dit kader kan men denken aan een impuls aan marktondersteunende initiatieven, versterking van zelfregulering, civielrechtelijke aanpassingen of meer bestuursrechtelijke oplossingen”. Een mooie volzin, maar dit is wel erg gratuit aan het einde van een rapport waar juist een stuk feitelijke ondersteuning mist, ontbrekende zelfregulering wordt gesuggereerd en wordt voorgesorteerd op toezichts- en bestuursrechtelijke oplossingen.

Meer onderzoek nodig?

Maar de AFM komt daarna met de ultieme disclaimer. “De AFM heeft geen onderzoek kunnen doen naar de omvang en schadelijkheid van haar observaties en kan die niet met cijfers nader onderbouwen” om nog direct verder te gaan met het volgende excuus: “Dat komt mede doordat de AFM daartoe geen wettelijk mandaat heeft en daardoor geen data kan opvragen bij de betrokken aanbieders. Dergelijk onderzoek is wel nodig, om zo ook de noodzaak en proportionaliteit van eventuele maatregelen te kunnen beoordelen. We hebben dan ook geen onderzoek gedaan naar maatregelen”

Een ander zou het lezen als “De branche was niet bereikbaar voor commentaar” Overdrijven is vooral een journalistieke kunst, beste AFM . Gaat u als toezichtinstantie deze kunst nou niet beoefenen!

Gelukkig bestaat Zwarte Piet niet meer. Sinterklaas ook niet.

Ik ben altijd bereid tot commentaar en wederhoor.

Waar twijfel is, is waarheid: het is haar schaduw ( Philip James Baily, Engelse dichter 1816-1902)

Voor de pers: zie hier een voorbeeld van hoe een regionale kredietunie werkt…

https://www.youtube.com/watch?v=8szHIpy-4ts